|
| home - ulazna |
| BIOGRAFIJA |
| IZLOZBE |
| LIKOVNE KRITIKE |
| IZ STAMPE |
| KATALOG SLIKA |
| Foto-uspomene |
| Grad Antalya |
| KONTAKTI |
| © studio 2T |
|
Osvrti - likovne kritike
(3) 
ANTALYA - ANKARA - WIEN - AMSTERDAM - Bugojno/Ajvatovica - RIJEKA - BIHAC -
SLIKARSTVO SLUTNJI I
REALISTIČKE NEPORECIVOSTI
(Nad ciklusom slika Ahmeta Ibukića o Uni)
Na prepletu gordosti i ljepote Ahmet Ibukić utemeljuje svoju inspiraciju, pothranjuje je i jednim i drugim, da bi, u krajnjoj izvedenici dobio uistinu jedino moguće: poetski traktat u kojem gordost čini osnovu na kojoj se zasniva slika, a ljepota daje onaj odbljesak kakav daje sunčev odsjaj u poetskoj igri oblika. Time se on bitno razlikuje od svih onih koji su pristupali valovima Une i pokušavali da im daju likovno uobličenje, da ih osmišljavaju kao neku svoju intimnu viziju i neko unutarnje poklonjenje. Jer, svi su oni polazili od datoga,koje se smještalo u njihovo vidno polje, tragali za sredstvima kojima bi tom datom dali uobličenje, skidali onu epidermalnu skramu, zadovoljavali se ulovljenim impresijama vjerujući da su uspostavili prisan kontakt s Unom, sa onim što se zove njenom ljepotom. Toga je, nesumnjivo bilo, ali to je ono najpovršnije, ono neposredno taktilno, a Una je tekla mimo svih tih trenutačnih zapisa, nimalo zbunjena, ostajući zagonetkom.
Sama spoznaja Ahmeta Ibukića da to nije puna istina o Uni, jeste već svojevrsni intelektualni poduhvat, a traženje formi za iskazivanje te spoznaje bio je dodatni proces, kojim njegov stvaralački rad, na svoj način, postaje avantura bez jasne vizije gdje će se naći ishodište. No, i tu zagonetku je Ibukić uspio odgonetnuti. (Ne znam koliko mu je vremena za to trebalo, ali u ovom trenutku, to i nije važno, budući da se mi ne bavimo povijesnim razvojem njegovog slikarstva već nastojimo promisliti ono što se sada nalazi pred nama). Njegova je spoznaja presudna: ljepota Une je tek posljedica nečeg što je duboko skriveno iza tog pojavnog fenomena. I on je krenuo za tim-krenuo je da pronađe korjene te ljepote i da uhvati onaj trenutak kada iz tih korjena počinje da isijava ona energija, onaj tajnoviti, gotovo mistični supstrat koji će, u svojoj krajnjoj konzenvenci, dobiti puno uobličenje ljepote koju mi upijamo u sebe i uobličujemo svoju impresiju i potom, sa ustrajnošću, nosimo je u sebi.
Koji su to korjeni koji emaniraju iz sebe tu energiju koja će naći svoje krajnje uobličenje u onom što zovemo unskom ljepotom?
Osnovni korjen je kretanje. U kretanju je supstanca energije koja se transponuje u ljepotu. Kretanje graniči sa mističnim, uraslim u samu materiju vode kao praiskonskom elementu postojanja. Slikar je sebi stavio u zadatak da tu supstancu kretanja ekstrahira iz bića ili materije vode, da ga osamostali, individualizira, učini subjektom svoje slike. Za taj poduhvat koristi sva sredstva koja mu se nude da bi stigao, do onih istinskih činjenica, činjenica prelamanja svjetla u materiji vode koja, kada se ugradi u kretanje materije, dobija svoju osamostaljenu viziju, viziju bojenih pjega koje se nikada ne zaustavljaju već su u stalnoj mjeni, uvijek drugačije magmatske forme, forme koja se ustrajno prelijeva u svoju novu datost u odnosu na onu kojom se pokazivala u tek minulom trenutku, nemjerljivom fizičkim vremenom. Kretanje je za Ibukića jedna živa darost koju ne treba sugerirati nekim pomoćnim sredstvima, simbolom ili nečim drugim, kretanje, onako kako ga je on apstrahirao iz materije vode jeste fizička činjenica i upravo kao takvu, on je prenosi na svoju sliku, daje joj punu vizuelnu realizaciju, i puni životni realitet. Zbog toga, njegovo se slikarstvo može doživljavati kao beskrajna fluidna poezija, ali i kao živa neposredna istina, dokument koji se više ne da poreći. I tu počinje prava istina o njegovoj umjetničkoj produkciji: Njegovo se slikarstvo rastvara u boji, jedino što na njegovoj slici živi kao neposredno viđeno jeste boja prezasićena svjetlom. Ona se razlijeva širinom njegovih platana, najčešće velikih formata, ta boja se transformira u svoje reflekse, često se ti refleksi materijalizuju i u oprečnim bojenim pigmentima ali kad se zagledamo, lako ćemo se uvjeriti da se radi, zapravo, samo o jednoj boji, boji unskog smaragda, pa bismo mogli reći da je njegovo slikarstvo, bez obzira na bogatstvo bojenih refleksa, monohromno, dato, dakle, u jednoj bojenoj gami. Figuralnost je dokinuta, čak i na nivou asocijacija. Ali, s druge strane, Ibukić slika živu materijalnost pokreta, on ga utemeljuje u refleksima osnovne, temeljne boje, on slika puni realitet tog pokreta. I, kada s te strane pristupamo slikarstvu Ahmeta Ibukića, onda dolazimo u situaciju da njegovom slikarstvu izreknemo sud, koji će,prividno, biti potpuno oprečan predhodnom: on slika pune realitete svoga predmeta, pokret je živa prisutnost, on je gotovo opipljiv, a slikar je REALISTIČKI SLIKAR u punom značenju te riječi.
Pokret se na Ibukićevoj slici materijalizuje i nizom drugih sredstava : on materijalizaciju tome pokretu nalazi u egzistenciji flore koja je našla svoje stanište u vodenoj materiji Une, slika je u podvodnim grebenima. Ali to ne znači mijenjanje stajne tačke iz koje je do tada posmatrano kretanje kao supstanca vodene materije Une, to su samo aspekti već ranije predočenog postupka i mi ih ističemo samo zato da bismo sugerirali nemir koji se začinje u umjetniku kada krene za tim da oslika realitet kretanja kao jedinu moguću istinu egzistencije Une koja, u prelomu u našem oku, dobija vizuru zamamne ljepote. Na ovim slikama flora i kamene gromade su samo zgusnutija stanja boje, mijenjanje ritma kretanja, koje dobija glazbenu fakturu nemira i prelijeva, razjeđivanje melodije i zgušnjavanje njenoga pjeva, i to je već ono ishodišno stanje kada se njegova slika osamostaljuje od svog predmeta i počinje živjeti svoj osobni život, prenoseći u drugi svijet i u drugu materijalnu supstancu ono što doživljavamo kao ljepotu Une. Slikar stiže do krajnje konzekvence svoje slike: nudi nam je kao zasebnu ljepotu, ne kao ljepotu Une već kao ljepotu onog iskonskog faktora koji je iz sebe iznjedrio ljepotu Une. Sada se ta ljepota doživljava u jednom osamostaljenom vidu, u vidu umjetnikove slike, sa spoznajom izvorišta ljepote Une.To je doživljavanje Une na jednom intelektualnom planu, na planu proizvedene analize fenomena Unine ljepote koju svoju punu istinu i nosi u tome, koju smo i mi možda isto tako doživljavali, ali to svoje doživljavanje nismo znali osvijestiti. Slikar Ahmet Ibukić upravo pokušava da nas, svojim slikama, svojim lirskim poemama datim u smaragdnoj boji vodene materije koja protiče koritom Une, dovede do svijesti o pravom izvorištu njene ljepote, do prave istine o toj ljepoti da nas otrgne od naših impresija koje nas samo djelimično zbližuju s Unom. Njegove slike su supstrati te osvješćene ljepote njene, lirski spiritualizirane, ali snažno realistički date. Time se on bitno razlikuje od svih koji su slikali ljepotu Une. On slika spoznaju te ljepote, ne nju samu.To je to. Smaragdi njegovih slika su sonate koje protječu kroz vrijeme, ozvučujući ga i ne doživljavamo drugačije nego kao zvuk, dok stojimo pred njegovim slikama uglavnom širokih formata jer u drugačije formate toliko glazbe zapravo i ne bi moglo stati. Njegovo je slikarstvo i figuralno i nefiguralno, i slikarstvo slutnji, i krajnje realističko slikarstvo. I, iznad svega, slikarstvo moćnih vizualnih senzacija.
Bihać, 29.4.1999. Vojislav Vujanović
E-mail: ahmet_ibukic@yahoo.com